تبلیغات
مشاعره - قالب شعری
چهارشنبه 1393/04/11

قالب شعری

   نوشته شده توسط: محمد امین تورنگ    نوع مطلب :دستورات و قواعد ادبیات پارسی ،

قالب شعر به شکل شعر گفته می‌شود که بر دو نوع است: 
شکل ظاهری و شکل درونی (یا شکل ذهنی). شکل ظاهری که شامل وزن یا بی‌وزنی، تساوی مصرع‌ها و یا کوتاهی و بلندی آنها، قافیه‌ها : - در صورتی که قافیه‌ای وجود داشته باشد - و صداها و حرکات ظاهری کلمه می‌شود. 
قالب در شعر کلاسیک فارسی، شکل ظاهری است که قافیه به شعر می‌بخشد. طول هر مصرع، چیدمان هجاهای هر مصرع، تعداد ابیات، آرایش مصرع‌ها، قافیه آرایی آنها و حتی عاطفه انتقالی شاعر به خواننده دیگر عوامل تعیین کننده قالب ظاهری شعرند.
بیت : کمترین مقدار شعر یک بیت است. 
مصراع: هر بیت شامل دو قسمت است هریک از این بخش ها یک مصراع نام دارد کمترین مقدار سخن موزون یک مصراع است. 
وزن شعر: آهنگ خاصی که در تمام مصراعهای یک شعر یکسان است همان وزن شعر نامیده می شود. 
ردیف: کلمات هم معنی و مستقلی که در پایان مصراعها عیناً تکرار می شود ردیف نام دارد. شعری که ردیف دارد (مردّف) خوانده می شود. 
قافیه : کلمات هم آهنگ و هم وزن مصراعهای شعر را قافیه گویند.
ای ساربان آهسته ران کارام جانم می رود         وان دل که با خود داشتم با دلستانم می رود
                                                     قافیه      ردیف 

قافیه اجباری و ردیف اختیاری است ،ردیف همواره تابع قافیه است و بعد از آن می آید. 

مصرّع : بیتی که هر دو مصراع آن قافیه داشته باشد مصرّع نام دارد. 
قالب : شکلی که قافیه به شعر می بخشد قالب نام دارد . ( شعر سنتی قالب های متفاوتی دارد و شعر نیمایی (نو) قالب مشخصی ندارد.

قالب های شعری سنتی:
مثنوی : 
شعری است بر یك وزن با بیت های مصرع ، كه هر بیت قافیه ای جداگانه دارد . و چون هر بیت دارای دو قافیه است آن را مثنوی ( مزدوج یا دوتایی) نامیده اند . شعری که در آن هر بیت قافیه هایی مستقل و جدا از ابیات دیگر داشته باشد مثنوی ،یا دوگانی نام دارد. 
مثنوی به سبب امکان نوکردن قافیه در هر بیت برای سرودن منظومه های بلند مناسب تراست. مثنوی از قدیمترین قالبهای شعر فارسی و مخصوص زبان فارسی است و در همه ادوار از آن استفاده می شده است .
موضوع مثنوی :
حماسی و تاریخی : شاهنامه فردوسی،اسکندر نامه نظامی
اخلاقی و تعلیمی: بوستان سعدی 
عاشقانه و بزمی: خسرو شیرین نظامی، ویس و رامین فخرالدین اسعد گرگانی 
عارفانه : مثنوی معنوی مولانا ، منطق الطیر ، عطار نیشابوری 

شکل گرافیکی قالب مثنوی: 
-----------------*         ------------------* 
-----------------+       -------------------+
-----------------#      ------------------- # 
-----------------&      ------------------- &

و یا :
مثنوی را می توان به شکل زیر تصویر کرد: 
......................الف      ...................... الف
...................... ب        ...................... ب 
...................... ج         ...................... ج 
...................... د          ...................... د 
سرودن مثنوی از قرن سوم و چهارم هجری آغاز شده است که از بهترین مثنوی ها می توان به شاهنامه فردوسی، حدیقه سنایی، خمسه نظامی و مثنوی مولوی اشاره کرد. 

مشخصات مثنوی :
1- تعداد ابیات مثنوی حداقل دو بیت است و حداكثر برای آن وجود ندارد .
2- مثنوی مناسب ترین قالب برای بیـان داستان ها و مطالب طولانی از جمله تواریخ و قصص است .
3- موضوع و درون مایه مثنوی حماسی ، تاریخی ، اخلاقی ، تعلیمی ، عاشقانه ، بزمی و عارفانه است .
مشهورترین مثنوی سرایان عبارتنداز : فردوسی ، نظامی ، اسدی توسی ، مولوی ، عطّار ، سعدی ، سنایی ، جامی ، پروین اعتصامی و شهریار .
نمونه ای از مثنوی از بوستان سعدی 
حکایت 
یکی گربه در خانه زال بود                      که برگشته ایام و بد حال بود
روان شد به مهمان سرای امیر                غلامان سلطان زدند شر به تیر 
چکان خونش از استخوان می دوید           همی گفت و از هول جان می دوید
اگر جستم از دست این تیر زن                 من و موش و ویرانه پیر زن 


غزل : 
"غزل" در لغت به معنی "حدیث عاشقی" است. در قرن ششم که قصیده در حال زوال بود "غزل" پا گرفت و در قرن هفتم رسما قصیده را عقب راند و به اوج رسید. در قصیده موضوع اصلی آن است که در آخر شعر "مدح" کسی گفته شود و در واقع منظور اصلی "ممدوح" است اما در غزل "معشوق" مهم است و در آخر شعر شاعر اسم خود را می آورد و با معشوق سخن می گوید و راز و نیاز می کند. این "معشوق" گاهی زمینی است اما پست و بازاری نیست و گاهی آسمانی است و عرفانی. 
ابیات غزل بین 5 تا 10 ییت دارد و دو مصراع اولین بیت و مصراع دوم بقیه ابیات هم قافیه اند.
شعری است بر یك وزن ویك قافیه به طوری كه مصراع اول بیت نخست ، با همه ی مصراع های دوم ابیات دیگر هم قافیه باشد . 
تذكر : نحوه ی تكرار قافیه در غزل همانند قصیده است .

موضوع غزل : درون مایه غزل عاشقانه، عارفانه یا آمیزه های از این دو است و یا مضمونی اجتماعی دارد. (بیان عواطف و احساسات وصف طبیعت یا گفت و گو از ایام جوانی) 
پیدایش غزل : غزل در قرن 6 هجری قمری رواج یافت بدین گونه که تغزل قصاید به صورت قالبی مستقل درآمد و غزل نام گرفت.
محتوای غزل در آغاز عاشقانه بود سپس عارفانه (قرن 7 و 8) و بدنبال آن در دوره مشروطیت جنبه اجتماعی به خود گرفت . غزل در روزگار ما نیز همواره از قالبهای درجه اول و محبوب شعر فارسی بوده است. 
تخلّص شاعری : شاعر در پایان غزل نام خود یا تخلص شاعری خویش را می آورد. 
غزل سرایان بزرگ شعر فارسی: شهریار- هراتی . رهی معیری . صائب تبریزی . حافظ . سعدی . مولوی . سنایی غزنوی

شکل گرافیکی قالب غزل :
-------------------*       -------------------*
-------------------         -------------------*
و یا : 
......................الف    ...................... الف 
...................... ب     ...................... الف 
...................... ج      ...................... الف 

مشخصات غزل :
1- تعداد ابیات غزل حداقل پنج بیت و حداكثر دوازده بیت است . ( گاهی غزل ها بیش از پانزده بیت هم یافت می شود . ) 
2- درون مایه و محتوای غزل بیان عواطف و احساسات ، عشق و عرفان و گاهی هم مضمون اجتماعی می باشد .
3- بیت اوّل غزل را مطلع بیت آخر آن را مقطع گویند . ( كه هر كدام اگر به خوبی مطرح شوند حسن مطلع و حسن مقطع نام می گیرند . )
4- در غزل تنوع مطالب ممكن است . ( یعنی موضوع هر بیت می تواند با ابیات دیگر فرق داشته باشد.)
5- غزل از قرن ششم به وجود آمده است . ( در واقع همان تغزل قصیده است ) از آغاز پیدایش ، عاشقانه و با ظهور سنایی عارفانه می شود . ) 
6- با ظهور انقلاب مشروطه ، غزل مضمون اجتماعی نیز به خود می گیرد . 
نكته : غزل عاشقانه را سعدی و غزل عارفانه را مولوی به اوج خود رساندند 
حافظ كه سر آمد غزل سرایان شعر فارسی است ، شیوه ی عاشقانه – عارفانه را به كمال رساند . 
مشهورترین غزل سرایان عبارتنداز : حافظ ، سعدی ، مولوی ، صائب تبریزی ، عراقی ، فرخی یزدی ، رهی معیری ، شهریار و ... 

فرق غزل و قصیده :
1- از نظر تعداد ابیات
2- درون مایه و محتوای
3- وحدت موضوع نكته : اگر شاعر بیت نخست مطلع غزل و قصیده خود را زیبا و دلپسند بیاورد ، از آن به حسن مطلع تعبیـر می شود به طوری كه شنونـده برای شنیدن باقی سخـن تشـویق گردد .
نكته : اگر شاعر بیت آخر شعرش را ( معمولاً قصیده یا غزل ) به نحوی شیوا و دلنشین بیاورد كه به عنوان حسن ختام در روح شنونده و خواننده اثر نیك و خوش باقی بگذارد ، از آن به حسن مقطع تعبیر می شود .
نمونه ای از غزل حافظ: 
ای پادشه خوبان داد از غم تنهایی
دل بی تو به جان آمد وقت است که بازآیی 
دایم گل این بستان شاداب نمیماند 
دریاب ضعیفان را در وقت توانایی
دیشب گله زلفش با باد همی کردم 
گفتا غلطی بگذر زین فکرت سودایی 
صد باد صبا این جا با سلسله میرقصند 
این است حریف ای دل تا باد نپیمایی
مشتاقی و مهجوری دور از تو چنانم کرد
کز دست بخواهد شد پایاب شکیبایی
یا رب به که شاید گفت این نکته که در عالم 
رخساره به کس ننمود آن شاهد هرجایی 
ساقی چمن گل را بی روی تو رنگی نیست
شمشاد خرامان کن تا باغ بیارایی 
ای درد توام درمان در بستر ناکامی 
و ای یاد توام مونس در گوشه تنهایی 
در دایره قسمت ما نقطه تسلیمیم
لطف آن چه تو اندیشی حکم آن چه تو فرمایی
فکر خود و رای خود در عالم رندی نیست 
کفر است در این مذهب خودبینی و خودرایی 
زین دایره مینا خونین جگرم می ده 
تا حل کنم این مشکل در ساغر مینایی 
حافظ شب هجران شد بوی خوش وصل آمد
شادیت مبارک باد ای عاشق شیدایی 

قصیده : 
شعری است که مصراع اول و مصراعهای زوج آن با هم هم قافیه است و تعداد ابیات آن از پانزده بیت بیشتر است (تا هفتاد و هشتاد بیت) 
موضوع قصیده: غالباً ستایش ، نکوهش وصف طبیعت با مسائل اخلاقی است. 
هر قصیده چهار بخش دارد: 
الف) تغزل : مقدمه قصیده است بامضامینی چون عشق ، یاد جوانی و وصف طبیعت 
ب) تخلص: رابطه میان مقدمه باتنه اصلی قصیده است.
ج) تنه اصلی: مقصود اصلی شاعر با محتوایی چون مدح ،رثا، پند و اندرز، عرفان ، حکمت و... 
د) شریطه: دعای جاودانگی ممدوح در پایان قصیده است.
مطلع: بیت اول قصیده را گویند. 
مقطع: بیت آخر قصیده را گویند. به گفته ای قصیده مهمترین قالب شعری است چون میزان قوت و توانمندی شاعر را در شاعری می سنجد. 
قصیده سرایان بزرگ شعر فارسی: رودکی ، فرخی سیستانی ، منوچهری،ناصر خسرو،مسعود سعد سلمان،انوری ،خاقانی قاآنی، ملک الشّعرای بهار، دکتر مهدی حمیدی ، امیری فیروزکوهی، و مهرداد اوستا 

شکل گرافیکی قالب قصیده همانند غزل است .
نمونه ای از قصیده 
قصیده "بهاریه" فرخی شامل صد و بیست و پنج بیت و در مدح سلطان محمود غزنوی است که برای نمونه ابیاتی از آن نقل می شود: 
بهار تازه دمید، ای به روی رشک بهار 
بیا و روز مرا خوش کن و نبید بیار 
همی به روی تو ماند بهار دیبا روی
همی سلامت روی تو و بقای بهار
رخ تو باغ من است و تو باغبان منی 
مده به هیچکس از باغ من، گلی، ز نهار! 
به روز معرکه، بسیار دیده پشت ملوک 
به وقت حمله، فراوان دریده صف سوار
همیشه عادت او بر کشیدن اسلام 
همیشه همت او نیست کردن کفار
عطای تو به همه جایگه رسید و، رسد
بلند همت تو بر سپهر دایره وار
کجا تواند گفتن کس آنچه تو کردی 
کجا رسد بر کردارهای تو گفتار؟
تو آن شهی که ترا هر کجا شوی، شب و روز
همی رود ظفر و فتح، بر یمین و یسار 
خدایگان جهان باش، وز جهان برخور 
به کام زی و جهان را به کام خویش گذار 

طول قصیده از 15 بیت تا 60 بیت می تواند باشد. 

دوبیتی 
قالب شعری است که از دو بیت با قافیه هایی در مصراعهای اول ،دوم و چهارم درست شده است. 
- وزن دوبیتی: وزن دوبیتی معمولاً مفاعیلن ،مفاعیلن، مفاعیل است و با رباعی فرق دارد. 
- روش تشخیص رباعی از دو بیتی : 1- وزن 2- موضوع 
- دوبیتی را در فارسی ((ترانه)) هم می گویند.
- موضوع دوبیتی : موضوع دوبیتی عارفانه و عاشقانه است.
- دوبیتی را بهترین قالب شعری در نزد روستاییان خوش ذوق و خوش لهجه است.
- معروفترین شاعران دوبیتی گو: بابا طاهر عریان و فایز دشتستانی
- شکل گرافیکی قالب دوبیتی :  دو بیت هم وزن است كه از نظر شكل قافیه همانند رباعی است . 
نمودار دوبیتی :
..................*      ......................* 
..................         ....................* 
نمونه:
ز دست دیده و دل هر دو فریاد               هر آنچه دیده بیند دل کند یاد 
بسازم خنجری نیشش ز فولاد                زنم بر دیده تا دل گردد آزاد 

رباعی : 
"رباعی" از کلمه ی "رباع" به معنی "چهارتایی" گرفته شده است. 
"رباعی" شعری است چهار مصراعی که بر وزن "لاحول و لاقوة الابالله" سروده می شود.
سه مصراع اول رباعی تقریباً مقدمه ای برای منظور شاعر هستند و حرف اصلی در مصراع چهارم گفته می شود. 
قالبی ویژه­ ی شعرهای ایرانی است که چهار مصراع دارد و معمولا مصراع سوم آن قافیه ندارد. محتوای رباعی­ها بیشتر عارفانه، عاشقانه یا فلسفی است. خیام بزرگ­ترین رباعی سرای جهان است. 

شکل رباعی
------------×           ------------× 
------------             ------------× 

نمونه هایی از رباعی: 
هر سبزه که بر کنار جویی رسته است     ----    گویی زلب فرشته خویی رسته است
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی            ----     کان سبزه ز خاک لاله رویی رسته است         (خیام) 


ترجیع بند : 
غزل­ هایی است هم وزن با قافیه ­های متفاوت که بیت یکسان مُصرَّعی آن­ها را به هم می­پیوندند. به هر غزل یک «خانه» یا «رشته» و به بیت تکراری میان آن­ها «ترجیع» یا «برگردان» می­گویند.
قالب ترجیع بند ویژه­ی شعر فارسی است. درون مایه ­های ترجیع بند عشق، مدح و عرفان است. 

شکل ترجیع بند
------------×       ------------× 
------------        ------------× 
------------       ------------× 
------------# 
------------#
------------+    ------------+ 
------------       ------------+ 
------------      ------------+ 
------------#
------------#
نمونه ای از ترجیع بند از دیوان سعدی 
دردا که به لب رسید جانم ----- آوخ که ز دست شد عنانم 
کس دید چو من ضعیف هرگز ----- کز هستی خویش در گمانم 
پروانه ام اوفتان و خیزان ----- یکبار بسوز و وارهانم 
گر لطف کنی به جای اینم ----- ورجور کنی سرای آنم
بنشینم و صبر پیش گیرم ----- دنباله کار خویش گیرم 
زان رفتن و آمدن چگویم ----- می آیی و می روم من از هوش 
یاران به نصیحتم چه گویند ----- بنشین و صبور باش و مخروش
ای خام، من این چنین در آتش ----- عیبم مکن ار برآورم جوش
تا جهد بود به جان بکوشم ----- و آنگه به ضرورت از بن گوش 
بنشینم و صبر پیش گیرم ----- دنباله ی کار خویش گیرم 
ای بر تو قبای حسن چالاک ----- صد پیرهن از جدائیت چاک 
پیشت به تواضع است گویی ----- افتادن آفتاب بر خاک 
ما خاک شویم و هم نگردد ----- خاک درت از جبین ما پاک
مهر از تو توان برید هیهات ----- کس بر تو توان گزید حاشاک 
بنشینم و صبر پیش گیرم ----- دنباله ی کار خویش گیرم 

مستزاد :
شعری است که به آخر هر مصراع آن واژه یا واژه­ هایی افزوده شود. افزوده­ های معنی مصراع پیشین و یا پسین خود را کامل می­ کنند. 

هرکه گدای در مُشکوی توست          پادشاست 
شه که به همسایگی کوی توست     چون گداست 


قطعه : شعری است حداقل دو بیت که معمولا مصراع­های زوج آن هم قافیه است. محتوای قطعه بیشتر اخلاقی، اجتماعی، آموزشی و تعلیمی، مدح و هجو است.
شکل قطعه 
------------    ------------×
------------    ------------× 
------------    ------------× 
------------    ------------×

"قطعه" شعری است که معمولاً مصراع های اولین بیت آن هم قافیه نیستند ولی مصراع دوم تمام ادبیات آن هم قافیه اند. طول قطعه دو بیت یا بیشتر است.
قطعه را بیشتر در بیان مطالب اخلاقی و تعلیمی و مناظره و نامه نگاری بکار می برند. قدیمی ترین قطعه ها مربوط به ابن یمین است و از بین شاعران معاصر پروین اعتصامی نیز بیشتر اشعارش را در قالب قطعه سروده است. پروین اعتصامی مناظره های زیادی در قالب قطعه دارد از قبیل مناظره نخ و سوزن، سیر و پیاز و ...... 

شکل تصویری قطعه به شکل زیر است: 
علت اسم گذاری قطعه این است که شعری با قالب قطعه مانند آن است که از وسط یک قصیده برداشته شده باشد و در واقع قطعه ای از یک قصیده است. 
نشنیده ای که زیر چناری کدوبنی ----- بررست و بردمید بر او بر، به روز بیست 
پرسیدازچنار که توچند روزه ای؟ ----- گفتا چنار سال مرا بیشتر ز سی است 
خندید پس بدو که من از تو به بیست روز ----- برتر شدم بگوی که این کاهلیت چیست؟ 
او را چنارگفت که امروز ای کدو ----- باتو مراهنوز نه هنگام داوری است
فردا که بر من و تو وزد باد مهرگان ----- آنگه شود پدید که نامرد و مرد کیست!!!        (انوری) 

مُسَمَّط : 
شعری است که از رشته ­های گوناگون پدید می­آید. قافیه­ ی رشته­ ها متفاوت است و در هر رشته همه­ ی مصراع­ ها به جز مصراع آخر هم قافیه­اند. به هر بخش رشته می­گویند و به مصراع آخر هر رشته، بند گویند. در ضمن تمام بندها با هم هم قافیه می­باشند. 
شکل مسمط 
------------+ ------------+
------------+ ------------+ رشته
------------+ ------------# بند 
------------× ------------× 
------------× ------------× رشته 
------------× ------------# بند 


برچسب ها: قالب شعر ، مثنوی ، رباعی ، دوبیتی ، قطعه ، شعر ، مسمط ،

Cialis prices
جمعه 1397/09/16 02:00

Fantastic facts, Regards.
cialis generico milano cialis generic cialis y deporte cost of cialis per pill how does cialis work order a sample of cialis cialis 20 mg effectiveness cialis daily reviews we choice cialis uk canadian cialis
where to buy cialis online
پنجشنبه 1397/09/15 06:35

Thanks a lot. I enjoy it.
cost of cialis per pill cialis 20mg cialis 20 mg cialis uk generic for cialis cialis from canada order cialis from india the best site cialis tablets brand cialis generic cialis for bph
buy cialis delhi
چهارشنبه 1397/09/14 12:04

Truly a lot of useful facts!
cialis billig cialis for daily use 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis pills price each canadian drugs generic cialis buying cialis on internet cialis side effects click here take cialis cialis pas cher paris we use it 50 mg cialis dose
buy cheap cialis coupon
چهارشنبه 1397/09/14 00:37

You explained that wonderfully!
look here cialis cheap canada order cialis from india cialis canada on line costo in farmacia cialis safe site to buy cialis online cialis side effects import cialis walgreens price for cialis cialis name brand cheap acquisto online cialis
Cialis online
سه شنبه 1397/09/13 13:38

Thanks a lot! Ample information!

cialis ahumada costo in farmacia cialis weblink price cialis cialis 5 effetti collaterali cialis purchasing generic cialis 20mg tablets cialis rckenschmerzen cialis dosage recommendations cialis qualitat cialis professional from usa
Generic cialis
سه شنبه 1397/09/13 02:11

You have made your point!
ou acheter du cialis pas cher cialis uk cialis patent expiration cialis for sale in europa cialis therapie cialis daily dose generic cialis name brand cheap how does cialis work click now buy cialis brand cialis canada
buy cialis online
دوشنبه 1397/09/12 01:53

Terrific information. Thanks a lot!
cialis lowest price we choice cialis uk tadalafil 10 mg sialis cialis price in bangalore cialis arginine interactio cialis generico in farmacia cost of cialis cvs il cialis quanto costa achat cialis en itali
Cialis 20 mg
یکشنبه 1397/09/11 12:50

Appreciate it. Ample stuff!

wow cialis 20 cialis online holland cheap cialis cialis from canada cialis generique 5 mg click now cialis from canada cost of cialis cvs cialis wir preise cialis alternative cialis purchasing
Buy cialis online
یکشنبه 1397/09/11 01:40

With thanks! Useful stuff!
buy name brand cialis on line 200 cialis coupon only now cialis for sale in us how to buy cialis online usa cialis professional from usa brand cialis generic cialis coupons printable cialis kaufen achat cialis en itali 200 cialis coupon
Cialis pills
شنبه 1397/09/10 12:47

Nicely put, Many thanks.
rezeptfrei cialis apotheke cialis 200 dollar savings card cialis arginine interactio cialis canadian drugs cilas cialis lilly tadalafi no prescription cialis cheap cialis professional from usa cialis super kamagra prix cialis once a da
buy cheap cialis on line
شنبه 1397/09/10 01:13

Appreciate it! Lots of data!

cialis 5mg billiger wow look it cialis mexico cialis from canada cialis for daily use cilas cialis patent expiration cialis dosage recommendations cialis 20 mg effectiveness click now cialis from canada cialis in sconto
Buy cialis online
جمعه 1397/09/9 13:53

You said it very well.!
buy generic cialis comprar cialis navarr viagra or cialis cialis coupon look here cialis cheap canada cialis en mexico precio generic cialis at walmart interactions for cialis cuanto cuesta cialis yaho cialis 5mg
buy cheap cialis on line
جمعه 1397/09/9 02:07

Cheers. Valuable information.
cialis online nederland canadian cialis cialis with 2 days delivery cialis sale online prices on cialis 10 mg cialis professional from usa cialis diario compra canadian cialis cialis generico online warnings for cialis
buy cialis online cheap
پنجشنبه 1397/09/8 14:47

You actually mentioned that terrifically!
order generic cialis online cialis flussig cialis for sale prices on cialis 10 mg cialis generique 5 mg fast cialis online effetti del cialis acheter cialis kamagra buying cialis in colombia we recommend cheapest cialis
buy tadalafil
پنجشنبه 1397/09/8 02:34

Terrific info. Appreciate it!
cialis pills price each cialis e hiv tadalafil tablets generic cialis at the pharmacy cialis 20 mg generic low dose cialis only best offers 100mg cialis cialis soft tabs for sale cialis 5mg how do cialis pills work
Buy generic cialis
چهارشنبه 1397/09/7 14:06

Kudos, I like it.
chinese cialis 50 mg cialis 20mg preis cf cialis for bph american pharmacy cialis buy original cialis generic cialis at the pharmacy generic cialis tadalafil where to buy cialis in ontario cialis kaufen
buy cialis with no prescription
چهارشنبه 1397/09/7 02:08

Fantastic write ups, Cheers!
cialis dosage amounts brand cialis generic cialis dosage amounts brand cialis nl cialis cost how does cialis work generico cialis mexico viagra or cialis how does cialis work cialis lowest price
levitra 10 mg prezzo
پنجشنبه 1397/07/19 10:58

Cheers, An abundance of tips.

buy 10 mg levitra vardenafil levitra without a doctor prescription vardenafil 20mg cheap 20mg levitra buy levitra generic levitra without a doctor prescription levitra generic buy levitra buy levitra generic
Buy cialis
سه شنبه 1397/07/10 06:52

Kudos, Plenty of facts.

precios cialis peru viagra or cialis warnings for cialis cialis en 24 hora can i take cialis and ecstasy side effects of cialis prix de cialis how do cialis pills work cialis 20 mg effectiveness cialis daily
buy cials online
یکشنبه 1397/07/8 04:09

Regards, I enjoy this.
click here cialis daily uk cialis kaufen bankberweisung cialis sale online generico cialis mexico how do cialis pills work cialis price in bangalore dosagem ideal cialis cialis uk next day if a woman takes a mans cialis get cheap cialis
buy cialis medication
شنبه 1397/07/7 01:11

Kudos. Quite a lot of stuff!

acheter cialis kamagra cialis 20 mg cut in half cialis 20 mg only best offers cialis use brand cialis nl side effects for cialis cialis taglich cialis cost cialis free trial cialis therapie
rx from canada
شنبه 1397/06/31 17:56

This is nicely put! .
canadian pharmacycanadian pharmacy online drug store canadian pharmacy viagra canadianpharmacy canadian pharmacycanadian pharmacy canadian drugs is trust pharmacy in canada legitimate canadian pharmaceuticals for usa sales canadian medications, liraglutide canada online pharmacies medication
cialisvbuy.com
چهارشنبه 1397/06/28 19:29

Truly lots of awesome info.
wow cialis tadalafil 100mg cialis prices brand cialis generic purchasing cialis on the internet cialis venta a domicilio cialis purchasing buy cialis online nz if a woman takes a mans cialis preis cialis 20mg schweiz we like it cialis soft gel
http://cialisvipsale.com/
سه شنبه 1397/06/27 16:24

You mentioned that exceptionally well!
only best offers cialis use brand cialis generic 5 mg cialis coupon printable viagra cialis levitra buy original cialis cialis for sale side effects for cialis cialis tablets australia buy name brand cialis on line we choice cialis uk
http://viagravonline.com/
پنجشنبه 1397/06/15 05:02

You've made your point extremely clearly!!
cialis with 2 days delivery we use it 50 mg cialis dose cialis para que sirve buy generic cialis cialis price in bangalore i recommend cialis generico how to purchase cialis on line cialis en mexico precio viagra or cialis buy cialis cheap 10 mg
viagra prices
سه شنبه 1397/06/13 04:41

Incredible all kinds of great info.
price of viagra tablets buy viagra 25mg how do i order viagra online buy viagra forum pharmacy viagra prices viagra side effects buy viagra online cheap cheap viagra buy viagra buy sildenafil citrate online
Buy cialis
دوشنبه 1397/06/12 20:56

Wow lots of excellent material!
cialis pas cher paris cialis taglich cialis ahumada cialis generisches kanada viagra or cialis walgreens price for cialis cialis daily 40 mg cialis what if i take cialis 5 mg buy cialis bula
buycialisonla.com
دوشنبه 1397/06/12 02:36

Wonderful advice. Appreciate it.
cialis coupons cialis online cialis price in bangalore buy original cialis acheter cialis kamagra generic cialis with dapoxetine low dose cialis blood pressure cialis pills in singapore cialis super acti cialis 20 mg cost
Buy viagra
سه شنبه 1397/05/23 03:39

You have made the point.
buy viagra from india online sildenafil uk buy viagra without get viagra online prescription is it legal to buy viagra how to buy viagra safely online viagra price uk buying viagra ireland price on viagra buy viagra online uk
acquisto online cialis
دوشنبه 1397/05/22 12:45

Cheers. I value this.
does cialis cause gout cuanto cuesta cialis yaho cialis dosage amounts buying cialis in colombia cialis super acti cialis prezzo al pubblico cialis kamagra levitra are there generic cialis cilas how to buy cialis online usa
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30