تبلیغات
مشاعره - قالب شعری
چهارشنبه 1393/04/11

قالب شعری

   نوشته شده توسط: محمد امین تورنگ    نوع مطلب :دستورات و قواعد ادبیات پارسی ،

قالب شعر به شکل شعر گفته می‌شود که بر دو نوع است: 
شکل ظاهری و شکل درونی (یا شکل ذهنی). شکل ظاهری که شامل وزن یا بی‌وزنی، تساوی مصرع‌ها و یا کوتاهی و بلندی آنها، قافیه‌ها : - در صورتی که قافیه‌ای وجود داشته باشد - و صداها و حرکات ظاهری کلمه می‌شود. 
قالب در شعر کلاسیک فارسی، شکل ظاهری است که قافیه به شعر می‌بخشد. طول هر مصرع، چیدمان هجاهای هر مصرع، تعداد ابیات، آرایش مصرع‌ها، قافیه آرایی آنها و حتی عاطفه انتقالی شاعر به خواننده دیگر عوامل تعیین کننده قالب ظاهری شعرند.
بیت : کمترین مقدار شعر یک بیت است. 
مصراع: هر بیت شامل دو قسمت است هریک از این بخش ها یک مصراع نام دارد کمترین مقدار سخن موزون یک مصراع است. 
وزن شعر: آهنگ خاصی که در تمام مصراعهای یک شعر یکسان است همان وزن شعر نامیده می شود. 
ردیف: کلمات هم معنی و مستقلی که در پایان مصراعها عیناً تکرار می شود ردیف نام دارد. شعری که ردیف دارد (مردّف) خوانده می شود. 
قافیه : کلمات هم آهنگ و هم وزن مصراعهای شعر را قافیه گویند.
ای ساربان آهسته ران کارام جانم می رود         وان دل که با خود داشتم با دلستانم می رود
                                                     قافیه      ردیف 

قافیه اجباری و ردیف اختیاری است ،ردیف همواره تابع قافیه است و بعد از آن می آید. 

مصرّع : بیتی که هر دو مصراع آن قافیه داشته باشد مصرّع نام دارد. 
قالب : شکلی که قافیه به شعر می بخشد قالب نام دارد . ( شعر سنتی قالب های متفاوتی دارد و شعر نیمایی (نو) قالب مشخصی ندارد.

قالب های شعری سنتی:
مثنوی : 
شعری است بر یك وزن با بیت های مصرع ، كه هر بیت قافیه ای جداگانه دارد . و چون هر بیت دارای دو قافیه است آن را مثنوی ( مزدوج یا دوتایی) نامیده اند . شعری که در آن هر بیت قافیه هایی مستقل و جدا از ابیات دیگر داشته باشد مثنوی ،یا دوگانی نام دارد. 
مثنوی به سبب امکان نوکردن قافیه در هر بیت برای سرودن منظومه های بلند مناسب تراست. مثنوی از قدیمترین قالبهای شعر فارسی و مخصوص زبان فارسی است و در همه ادوار از آن استفاده می شده است .
موضوع مثنوی :
حماسی و تاریخی : شاهنامه فردوسی،اسکندر نامه نظامی
اخلاقی و تعلیمی: بوستان سعدی 
عاشقانه و بزمی: خسرو شیرین نظامی، ویس و رامین فخرالدین اسعد گرگانی 
عارفانه : مثنوی معنوی مولانا ، منطق الطیر ، عطار نیشابوری 

شکل گرافیکی قالب مثنوی: 
-----------------*         ------------------* 
-----------------+       -------------------+
-----------------#      ------------------- # 
-----------------&      ------------------- &

و یا :
مثنوی را می توان به شکل زیر تصویر کرد: 
......................الف      ...................... الف
...................... ب        ...................... ب 
...................... ج         ...................... ج 
...................... د          ...................... د 
سرودن مثنوی از قرن سوم و چهارم هجری آغاز شده است که از بهترین مثنوی ها می توان به شاهنامه فردوسی، حدیقه سنایی، خمسه نظامی و مثنوی مولوی اشاره کرد. 

مشخصات مثنوی :
1- تعداد ابیات مثنوی حداقل دو بیت است و حداكثر برای آن وجود ندارد .
2- مثنوی مناسب ترین قالب برای بیـان داستان ها و مطالب طولانی از جمله تواریخ و قصص است .
3- موضوع و درون مایه مثنوی حماسی ، تاریخی ، اخلاقی ، تعلیمی ، عاشقانه ، بزمی و عارفانه است .
مشهورترین مثنوی سرایان عبارتنداز : فردوسی ، نظامی ، اسدی توسی ، مولوی ، عطّار ، سعدی ، سنایی ، جامی ، پروین اعتصامی و شهریار .
نمونه ای از مثنوی از بوستان سعدی 
حکایت 
یکی گربه در خانه زال بود                      که برگشته ایام و بد حال بود
روان شد به مهمان سرای امیر                غلامان سلطان زدند شر به تیر 
چکان خونش از استخوان می دوید           همی گفت و از هول جان می دوید
اگر جستم از دست این تیر زن                 من و موش و ویرانه پیر زن 


غزل : 
"غزل" در لغت به معنی "حدیث عاشقی" است. در قرن ششم که قصیده در حال زوال بود "غزل" پا گرفت و در قرن هفتم رسما قصیده را عقب راند و به اوج رسید. در قصیده موضوع اصلی آن است که در آخر شعر "مدح" کسی گفته شود و در واقع منظور اصلی "ممدوح" است اما در غزل "معشوق" مهم است و در آخر شعر شاعر اسم خود را می آورد و با معشوق سخن می گوید و راز و نیاز می کند. این "معشوق" گاهی زمینی است اما پست و بازاری نیست و گاهی آسمانی است و عرفانی. 
ابیات غزل بین 5 تا 10 ییت دارد و دو مصراع اولین بیت و مصراع دوم بقیه ابیات هم قافیه اند.
شعری است بر یك وزن ویك قافیه به طوری كه مصراع اول بیت نخست ، با همه ی مصراع های دوم ابیات دیگر هم قافیه باشد . 
تذكر : نحوه ی تكرار قافیه در غزل همانند قصیده است .

موضوع غزل : درون مایه غزل عاشقانه، عارفانه یا آمیزه های از این دو است و یا مضمونی اجتماعی دارد. (بیان عواطف و احساسات وصف طبیعت یا گفت و گو از ایام جوانی) 
پیدایش غزل : غزل در قرن 6 هجری قمری رواج یافت بدین گونه که تغزل قصاید به صورت قالبی مستقل درآمد و غزل نام گرفت.
محتوای غزل در آغاز عاشقانه بود سپس عارفانه (قرن 7 و 8) و بدنبال آن در دوره مشروطیت جنبه اجتماعی به خود گرفت . غزل در روزگار ما نیز همواره از قالبهای درجه اول و محبوب شعر فارسی بوده است. 
تخلّص شاعری : شاعر در پایان غزل نام خود یا تخلص شاعری خویش را می آورد. 
غزل سرایان بزرگ شعر فارسی: شهریار- هراتی . رهی معیری . صائب تبریزی . حافظ . سعدی . مولوی . سنایی غزنوی

شکل گرافیکی قالب غزل :
-------------------*       -------------------*
-------------------         -------------------*
و یا : 
......................الف    ...................... الف 
...................... ب     ...................... الف 
...................... ج      ...................... الف 

مشخصات غزل :
1- تعداد ابیات غزل حداقل پنج بیت و حداكثر دوازده بیت است . ( گاهی غزل ها بیش از پانزده بیت هم یافت می شود . ) 
2- درون مایه و محتوای غزل بیان عواطف و احساسات ، عشق و عرفان و گاهی هم مضمون اجتماعی می باشد .
3- بیت اوّل غزل را مطلع بیت آخر آن را مقطع گویند . ( كه هر كدام اگر به خوبی مطرح شوند حسن مطلع و حسن مقطع نام می گیرند . )
4- در غزل تنوع مطالب ممكن است . ( یعنی موضوع هر بیت می تواند با ابیات دیگر فرق داشته باشد.)
5- غزل از قرن ششم به وجود آمده است . ( در واقع همان تغزل قصیده است ) از آغاز پیدایش ، عاشقانه و با ظهور سنایی عارفانه می شود . ) 
6- با ظهور انقلاب مشروطه ، غزل مضمون اجتماعی نیز به خود می گیرد . 
نكته : غزل عاشقانه را سعدی و غزل عارفانه را مولوی به اوج خود رساندند 
حافظ كه سر آمد غزل سرایان شعر فارسی است ، شیوه ی عاشقانه – عارفانه را به كمال رساند . 
مشهورترین غزل سرایان عبارتنداز : حافظ ، سعدی ، مولوی ، صائب تبریزی ، عراقی ، فرخی یزدی ، رهی معیری ، شهریار و ... 

فرق غزل و قصیده :
1- از نظر تعداد ابیات
2- درون مایه و محتوای
3- وحدت موضوع نكته : اگر شاعر بیت نخست مطلع غزل و قصیده خود را زیبا و دلپسند بیاورد ، از آن به حسن مطلع تعبیـر می شود به طوری كه شنونـده برای شنیدن باقی سخـن تشـویق گردد .
نكته : اگر شاعر بیت آخر شعرش را ( معمولاً قصیده یا غزل ) به نحوی شیوا و دلنشین بیاورد كه به عنوان حسن ختام در روح شنونده و خواننده اثر نیك و خوش باقی بگذارد ، از آن به حسن مقطع تعبیر می شود .
نمونه ای از غزل حافظ: 
ای پادشه خوبان داد از غم تنهایی
دل بی تو به جان آمد وقت است که بازآیی 
دایم گل این بستان شاداب نمیماند 
دریاب ضعیفان را در وقت توانایی
دیشب گله زلفش با باد همی کردم 
گفتا غلطی بگذر زین فکرت سودایی 
صد باد صبا این جا با سلسله میرقصند 
این است حریف ای دل تا باد نپیمایی
مشتاقی و مهجوری دور از تو چنانم کرد
کز دست بخواهد شد پایاب شکیبایی
یا رب به که شاید گفت این نکته که در عالم 
رخساره به کس ننمود آن شاهد هرجایی 
ساقی چمن گل را بی روی تو رنگی نیست
شمشاد خرامان کن تا باغ بیارایی 
ای درد توام درمان در بستر ناکامی 
و ای یاد توام مونس در گوشه تنهایی 
در دایره قسمت ما نقطه تسلیمیم
لطف آن چه تو اندیشی حکم آن چه تو فرمایی
فکر خود و رای خود در عالم رندی نیست 
کفر است در این مذهب خودبینی و خودرایی 
زین دایره مینا خونین جگرم می ده 
تا حل کنم این مشکل در ساغر مینایی 
حافظ شب هجران شد بوی خوش وصل آمد
شادیت مبارک باد ای عاشق شیدایی 

قصیده : 
شعری است که مصراع اول و مصراعهای زوج آن با هم هم قافیه است و تعداد ابیات آن از پانزده بیت بیشتر است (تا هفتاد و هشتاد بیت) 
موضوع قصیده: غالباً ستایش ، نکوهش وصف طبیعت با مسائل اخلاقی است. 
هر قصیده چهار بخش دارد: 
الف) تغزل : مقدمه قصیده است بامضامینی چون عشق ، یاد جوانی و وصف طبیعت 
ب) تخلص: رابطه میان مقدمه باتنه اصلی قصیده است.
ج) تنه اصلی: مقصود اصلی شاعر با محتوایی چون مدح ،رثا، پند و اندرز، عرفان ، حکمت و... 
د) شریطه: دعای جاودانگی ممدوح در پایان قصیده است.
مطلع: بیت اول قصیده را گویند. 
مقطع: بیت آخر قصیده را گویند. به گفته ای قصیده مهمترین قالب شعری است چون میزان قوت و توانمندی شاعر را در شاعری می سنجد. 
قصیده سرایان بزرگ شعر فارسی: رودکی ، فرخی سیستانی ، منوچهری،ناصر خسرو،مسعود سعد سلمان،انوری ،خاقانی قاآنی، ملک الشّعرای بهار، دکتر مهدی حمیدی ، امیری فیروزکوهی، و مهرداد اوستا 

شکل گرافیکی قالب قصیده همانند غزل است .
نمونه ای از قصیده 
قصیده "بهاریه" فرخی شامل صد و بیست و پنج بیت و در مدح سلطان محمود غزنوی است که برای نمونه ابیاتی از آن نقل می شود: 
بهار تازه دمید، ای به روی رشک بهار 
بیا و روز مرا خوش کن و نبید بیار 
همی به روی تو ماند بهار دیبا روی
همی سلامت روی تو و بقای بهار
رخ تو باغ من است و تو باغبان منی 
مده به هیچکس از باغ من، گلی، ز نهار! 
به روز معرکه، بسیار دیده پشت ملوک 
به وقت حمله، فراوان دریده صف سوار
همیشه عادت او بر کشیدن اسلام 
همیشه همت او نیست کردن کفار
عطای تو به همه جایگه رسید و، رسد
بلند همت تو بر سپهر دایره وار
کجا تواند گفتن کس آنچه تو کردی 
کجا رسد بر کردارهای تو گفتار؟
تو آن شهی که ترا هر کجا شوی، شب و روز
همی رود ظفر و فتح، بر یمین و یسار 
خدایگان جهان باش، وز جهان برخور 
به کام زی و جهان را به کام خویش گذار 

طول قصیده از 15 بیت تا 60 بیت می تواند باشد. 

دوبیتی 
قالب شعری است که از دو بیت با قافیه هایی در مصراعهای اول ،دوم و چهارم درست شده است. 
- وزن دوبیتی: وزن دوبیتی معمولاً مفاعیلن ،مفاعیلن، مفاعیل است و با رباعی فرق دارد. 
- روش تشخیص رباعی از دو بیتی : 1- وزن 2- موضوع 
- دوبیتی را در فارسی ((ترانه)) هم می گویند.
- موضوع دوبیتی : موضوع دوبیتی عارفانه و عاشقانه است.
- دوبیتی را بهترین قالب شعری در نزد روستاییان خوش ذوق و خوش لهجه است.
- معروفترین شاعران دوبیتی گو: بابا طاهر عریان و فایز دشتستانی
- شکل گرافیکی قالب دوبیتی :  دو بیت هم وزن است كه از نظر شكل قافیه همانند رباعی است . 
نمودار دوبیتی :
..................*      ......................* 
..................         ....................* 
نمونه:
ز دست دیده و دل هر دو فریاد               هر آنچه دیده بیند دل کند یاد 
بسازم خنجری نیشش ز فولاد                زنم بر دیده تا دل گردد آزاد 

رباعی : 
"رباعی" از کلمه ی "رباع" به معنی "چهارتایی" گرفته شده است. 
"رباعی" شعری است چهار مصراعی که بر وزن "لاحول و لاقوة الابالله" سروده می شود.
سه مصراع اول رباعی تقریباً مقدمه ای برای منظور شاعر هستند و حرف اصلی در مصراع چهارم گفته می شود. 
قالبی ویژه­ ی شعرهای ایرانی است که چهار مصراع دارد و معمولا مصراع سوم آن قافیه ندارد. محتوای رباعی­ها بیشتر عارفانه، عاشقانه یا فلسفی است. خیام بزرگ­ترین رباعی سرای جهان است. 

شکل رباعی
------------×           ------------× 
------------             ------------× 

نمونه هایی از رباعی: 
هر سبزه که بر کنار جویی رسته است     ----    گویی زلب فرشته خویی رسته است
پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی            ----     کان سبزه ز خاک لاله رویی رسته است         (خیام) 


ترجیع بند : 
غزل­ هایی است هم وزن با قافیه ­های متفاوت که بیت یکسان مُصرَّعی آن­ها را به هم می­پیوندند. به هر غزل یک «خانه» یا «رشته» و به بیت تکراری میان آن­ها «ترجیع» یا «برگردان» می­گویند.
قالب ترجیع بند ویژه­ی شعر فارسی است. درون مایه ­های ترجیع بند عشق، مدح و عرفان است. 

شکل ترجیع بند
------------×       ------------× 
------------        ------------× 
------------       ------------× 
------------# 
------------#
------------+    ------------+ 
------------       ------------+ 
------------      ------------+ 
------------#
------------#
نمونه ای از ترجیع بند از دیوان سعدی 
دردا که به لب رسید جانم ----- آوخ که ز دست شد عنانم 
کس دید چو من ضعیف هرگز ----- کز هستی خویش در گمانم 
پروانه ام اوفتان و خیزان ----- یکبار بسوز و وارهانم 
گر لطف کنی به جای اینم ----- ورجور کنی سرای آنم
بنشینم و صبر پیش گیرم ----- دنباله کار خویش گیرم 
زان رفتن و آمدن چگویم ----- می آیی و می روم من از هوش 
یاران به نصیحتم چه گویند ----- بنشین و صبور باش و مخروش
ای خام، من این چنین در آتش ----- عیبم مکن ار برآورم جوش
تا جهد بود به جان بکوشم ----- و آنگه به ضرورت از بن گوش 
بنشینم و صبر پیش گیرم ----- دنباله ی کار خویش گیرم 
ای بر تو قبای حسن چالاک ----- صد پیرهن از جدائیت چاک 
پیشت به تواضع است گویی ----- افتادن آفتاب بر خاک 
ما خاک شویم و هم نگردد ----- خاک درت از جبین ما پاک
مهر از تو توان برید هیهات ----- کس بر تو توان گزید حاشاک 
بنشینم و صبر پیش گیرم ----- دنباله ی کار خویش گیرم 

مستزاد :
شعری است که به آخر هر مصراع آن واژه یا واژه­ هایی افزوده شود. افزوده­ های معنی مصراع پیشین و یا پسین خود را کامل می­ کنند. 

هرکه گدای در مُشکوی توست          پادشاست 
شه که به همسایگی کوی توست     چون گداست 


قطعه : شعری است حداقل دو بیت که معمولا مصراع­های زوج آن هم قافیه است. محتوای قطعه بیشتر اخلاقی، اجتماعی، آموزشی و تعلیمی، مدح و هجو است.
شکل قطعه 
------------    ------------×
------------    ------------× 
------------    ------------× 
------------    ------------×

"قطعه" شعری است که معمولاً مصراع های اولین بیت آن هم قافیه نیستند ولی مصراع دوم تمام ادبیات آن هم قافیه اند. طول قطعه دو بیت یا بیشتر است.
قطعه را بیشتر در بیان مطالب اخلاقی و تعلیمی و مناظره و نامه نگاری بکار می برند. قدیمی ترین قطعه ها مربوط به ابن یمین است و از بین شاعران معاصر پروین اعتصامی نیز بیشتر اشعارش را در قالب قطعه سروده است. پروین اعتصامی مناظره های زیادی در قالب قطعه دارد از قبیل مناظره نخ و سوزن، سیر و پیاز و ...... 

شکل تصویری قطعه به شکل زیر است: 
علت اسم گذاری قطعه این است که شعری با قالب قطعه مانند آن است که از وسط یک قصیده برداشته شده باشد و در واقع قطعه ای از یک قصیده است. 
نشنیده ای که زیر چناری کدوبنی ----- بررست و بردمید بر او بر، به روز بیست 
پرسیدازچنار که توچند روزه ای؟ ----- گفتا چنار سال مرا بیشتر ز سی است 
خندید پس بدو که من از تو به بیست روز ----- برتر شدم بگوی که این کاهلیت چیست؟ 
او را چنارگفت که امروز ای کدو ----- باتو مراهنوز نه هنگام داوری است
فردا که بر من و تو وزد باد مهرگان ----- آنگه شود پدید که نامرد و مرد کیست!!!        (انوری) 

مُسَمَّط : 
شعری است که از رشته ­های گوناگون پدید می­آید. قافیه­ ی رشته­ ها متفاوت است و در هر رشته همه­ ی مصراع­ ها به جز مصراع آخر هم قافیه­اند. به هر بخش رشته می­گویند و به مصراع آخر هر رشته، بند گویند. در ضمن تمام بندها با هم هم قافیه می­باشند. 
شکل مسمط 
------------+ ------------+
------------+ ------------+ رشته
------------+ ------------# بند 
------------× ------------× 
------------× ------------× رشته 
------------× ------------# بند 


برچسب ها: قالب شعر ، مثنوی ، رباعی ، دوبیتی ، قطعه ، شعر ، مسمط ،

http://viagrawwithoutdoctor.com/
سه شنبه 1398/05/8 02:29

Nicely put. Cheers!
canadian online pharmacies rated north west pharmacies canada canada pharmacies trust pharmacy canada reviews drugstore online india canadian pharmacy online 24 canadian online pharmacies legal canadian drugs order canadian prescriptions online canadianpharmacyusa24h
side effects to cialis
دوشنبه 1398/04/3 07:31

Fantastic facts. Cheers!
wow cialis tadalafil 100mg buying cialis in colombia enter site 20 mg cialis cost cialis para que sirve 40 mg cialis what if i take cialis flussig buying cialis in colombia cialis en mexico precio cialis baratos compran uk achat cialis en itali
cialis online
یکشنبه 1398/04/2 15:33

Superb postings. With thanks.
overnight cialis tadalafil american pharmacy cialis cialis 5 mg effetti collateral cialis professional yohimbe does cialis cause gout cialis generico lilly cialis kaufen bankberweisung cialis generico in farmacia achat cialis en suisse cost of cialis per pill
Cialis pills
یکشنبه 1398/04/2 00:59

Kudos! Numerous content!

generico cialis mexico side effects of cialis prezzo cialis a buon mercato cialis generico cialis professional from usa cialis diario compra cialis official site acquisto online cialis how much does a cialis cost cialis sans ordonnance
http://primarac.strikingly.com/
شنبه 1398/04/1 08:00

You made your point very effectively!.
purchasing cialis on the internet cialis super kamagra cialis pills boards buying cialis in colombia how does cialis work sialis cialis generic tadalafil buy non 5 mg cialis generici purchase once a day cialis 5 mg cialis pharmacie en ligne
http://ralentho.strikingly.com/
جمعه 1398/03/31 15:45

Thanks. Helpful information.
generic cialis pro how much does a cialis cost order cialis from india cialis from canada sublingual cialis online buying cialis on internet tadalafil generic generic low dose cialis rx cialis para comprar side effects for cialis
cialis for daily use
پنجشنبه 1398/03/30 04:34

You actually explained this very well!
cialis pills cialis lilly tadalafi cialis sale online we use it cialis online store cialis 20 mg cialis canadian drugs preis cialis 20mg schweiz cialis generico en mexico 200 cialis coupon cialis for sale south africa
http://roetemdva.strikingly.com/
چهارشنبه 1398/03/29 12:54

Cheers, A good amount of stuff.

order cialis from india cialis 20mg prix en pharmacie weblink price cialis only best offers cialis use tadalafil 5mg generic cialis tadalafil fast cialis online cialis cipla best buy costo in farmacia cialis prezzo di cialis in bulgaria
costo in farmacia cialis
سه شنبه 1398/03/28 20:27

Wow a lot of beneficial knowledge!
cialis sicuro in linea no prescription cialis cheap buying cialis overnight cialis sans ordonnance what is cialis cialis 20mg preis cf cialis 100mg suppliers cialis 20 mg weblink price cialis cialis 5 mg scheda tecnica
cost of cialis at costco
دوشنبه 1398/03/27 22:32

Appreciate it. An abundance of info.

cialis per paypa tadalafil 10 mg generico cialis mexico cialis coupons venta cialis en espaa purchasing cialis on the internet cialis canada on line we choice cialis pfizer india buying brand cialis online viagra or cialis
cialis for sale in toronto
دوشنبه 1398/03/27 07:28

Nicely put, Thank you.
viagra vs cialis vs levitra cheap cialis cialis generico lilly cost of cialis cvs canadian drugs generic cialis cialis sicuro in linea generic low dose cialis tadalafilo cialis qualitat cialis tablets
http://popkingnet.strikingly.com/
یکشنبه 1398/03/26 18:10

Amazing tips. With thanks!
buy cialis online cheapest generic cialis levitra warnings for cialis cialis 20mg we like it cialis price get cheap cialis safe dosage for cialis enter site natural cialis cialis 5 mg prescription doctor cialis
Buy cialis
یکشنبه 1398/03/26 03:32

Thanks. Loads of stuff!

cialis 30 day sample when can i take another cialis enter site 20 mg cialis cost american pharmacy cialis cialis arginine interactio cialis 5 mg effetti collateral cialis para que sirve only best offers cialis use cialis dose 30mg prix cialis once a da
http://acanen.strikingly.com/
شنبه 1398/03/25 13:48

Thanks a lot. Awesome information!
cialis efficacit online cialis no prescription cialis cheap cialis wir preise price cialis wal mart pharmacy cialis pills boards only now cialis for sale in us only best offers 100mg cialis low dose cialis blood pressure cialis 10mg prix pharmaci
Cialis prices
جمعه 1398/03/24 09:16

Appreciate it, Loads of info!

enter site 20 mg cialis cost cialis for sale in europa cialis tablets australia recommended site cialis kanada non 5 mg cialis generici cialis dosage amounts preis cialis 20mg schweiz warnings for cialis generic cialis with dapoxetine try it no rx cialis
http://scaneger.strikingly.com/
پنجشنبه 1398/03/23 18:49

Thanks a lot! I like it!
cheap cialis cialis 50 mg soft tab free generic cialis tadalafilo fast cialis online cialis 5mg cialis professional yohimbe what is cialis cialis generico en mexico cialis dosage amounts
Buy generic cialis
پنجشنبه 1398/03/23 05:35

Nicely put. Kudos.
prescription doctor cialis wow cialis tadalafil 100mg tadalafil 5mg cialis lowest price wow look it cialis mexico effetti del cialis achat cialis en suisse tadalafil generic can i take cialis and ecstasy tarif cialis france
http://tesrever.strikingly.com/
چهارشنبه 1398/03/22 15:30

You explained it very well!
non 5 mg cialis generici cialis pas cher paris we recommend cialis best buy legalidad de comprar cialis cialis canadian drugs cost of cialis cvs cialis name brand cheap cialis prices cialis generico in farmacia cialis authentique suisse
red viagra pill
یکشنبه 1398/03/19 07:01

Hey there! I've been reading your web site for a long time now and finally got the courage to go ahead and give you a shout out from Dallas Texas! Just wanted to tell you keep up the great work!
http://cialisvie.com/
یکشنبه 1398/03/19 02:53

Wonderful stuff. With thanks!
cialis generika in deutschland kaufen buying cialis in colombia cialis online holland cialis generico milano viagra vs cialis vs levitra cialis 5mg prix cialis 5 mg schweiz cialis sale online dosagem ideal cialis cuanto cuesta cialis yaho
sainsburys viagra
شنبه 1398/03/18 13:39

It's a shame you don't have a donate button! I'd definitely donate to this excellent blog! I guess for now i'll settle for bookmarking and adding your RSS feed to my Google account. I look forward to new updates and will talk about this website with my Facebook group. Chat soon!
cialisvie.com
جمعه 1398/03/17 21:27

Fantastic material, Kudos.
price cialis best only now cialis 20 mg cialis online deutschland chinese cialis 50 mg cialis rckenschmerzen cialis alternative look here cialis order on line cialis pills venta cialis en espaa cialis online nederland
http://canadianpharmacyonl.com/
چهارشنبه 1398/01/21 18:18

You made your stand quite nicely!!
pharmacy near me cialis from canada buy viagrow pro canadian pharcharmy online canadian rxlist canadian pharmacies-24h northwest pharmacies online order canadian prescriptions online canadian drug canadian pharmaceuticals online
Cialis prices
جمعه 1397/09/16 02:00

Fantastic facts, Regards.
cialis generico milano cialis generic cialis y deporte cost of cialis per pill how does cialis work order a sample of cialis cialis 20 mg effectiveness cialis daily reviews we choice cialis uk canadian cialis
where to buy cialis online
پنجشنبه 1397/09/15 06:35

Thanks a lot. I enjoy it.
cost of cialis per pill cialis 20mg cialis 20 mg cialis uk generic for cialis cialis from canada order cialis from india the best site cialis tablets brand cialis generic cialis for bph
buy cialis delhi
چهارشنبه 1397/09/14 12:04

Truly a lot of useful facts!
cialis billig cialis for daily use 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis pills price each canadian drugs generic cialis buying cialis on internet cialis side effects click here take cialis cialis pas cher paris we use it 50 mg cialis dose
buy cheap cialis coupon
چهارشنبه 1397/09/14 00:37

You explained that wonderfully!
look here cialis cheap canada order cialis from india cialis canada on line costo in farmacia cialis safe site to buy cialis online cialis side effects import cialis walgreens price for cialis cialis name brand cheap acquisto online cialis
Cialis online
سه شنبه 1397/09/13 13:38

Thanks a lot! Ample information!

cialis ahumada costo in farmacia cialis weblink price cialis cialis 5 effetti collaterali cialis purchasing generic cialis 20mg tablets cialis rckenschmerzen cialis dosage recommendations cialis qualitat cialis professional from usa
Generic cialis
سه شنبه 1397/09/13 02:11

You have made your point!
ou acheter du cialis pas cher cialis uk cialis patent expiration cialis for sale in europa cialis therapie cialis daily dose generic cialis name brand cheap how does cialis work click now buy cialis brand cialis canada
buy cialis online
دوشنبه 1397/09/12 01:53

Terrific information. Thanks a lot!
cialis lowest price we choice cialis uk tadalafil 10 mg sialis cialis price in bangalore cialis arginine interactio cialis generico in farmacia cost of cialis cvs il cialis quanto costa achat cialis en itali
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30